BİR ÖMRE SIĞMAYACAK ESER VE HİZMETLERİYLE DEVLET VE MİLLET SEVDALISI SULTAN II. ABDÜLHAMİD HAN

Ebediyete irtihalinin 108.yıl dönümünde Sultan II. Abdülhamid Han’ı, rahmet ve hürmetle anıyoruz. Devlet yönetiminde göstermiş olduğu basiret ve ferasetiyle “Ulu Hakan”, tarihin önde gelen hükümdarlarından biridir.

33 yıllık yönetiminde eğitimden tarıma, sanayiden ticarete, maliyeden hukuka kadar her alanda reformlar yaptı ve eserler inşa etti. Çoğu şahsi parasından olmak üzere camii, mescid, mektep, medrese, hastane, çeşme, köprü gibi toplam 1552 eser yaptırdı. Açtığı okullar, kurduğu fabrikalar ve işletmeler, yaptırdığı kara ve demiryolları tarihimizin altın sayfalarında yerini bulmuştur.

Bugün Deniz Harp Okulunun temeli olan Deniz Mühendislik Okulu, Harp okullarının temeli olan Mekteb-i Harbiyeler, GATA’nın temeli olan Askeri Tıp Okulu ve Askeri Baytar Okulu onun zamanında açıldı. Sultan Abdülaziz Han zamanından devralınan 39 savaş gemisi zamanında 85’e çıkarıldı.

Sultan Abdülhamid Han, ulaşım projelerinin kalkınmanın anahtarı ve refaha açılan kapı olduğunun farkındaydı. Bunun için 11 bin 250 km karayolu, 22 bin kilometre telgraf hattı yaptırdı. Hicaz Demiryolu ile birlikte 1878 öncesi 1145 km olan Osmanlı Demiryolu hattını, Rumeli’de 1193 km Anadolu’da 2507 olmak üzere toplam 3700 km’ye çıkarmayı başardı. İstanbul’da Sirkeci ve Haydarpaşa garları ile Medine Tren İstasyonu Sultan Abdulhamid Han’ın yaptırdığı önemli ulaşım binaları oldu. Sirkeci Büyük Postane Binası da Sultan Abdülhamid dönemi eseridir.

Sultan Abdülhamid Han’ın özel önem verdiği alanların başında tıp, sağlık ve sosyal yardım konuları gelmiştir. 1887’de kuduzla mücadele için İstanbul Dârü’l- Kelb Ameliyathanesi açılarak aşı üretimine başlandı. Avrupalıların Osmanlı’dan öğrenmiş oldukları Çiçek aşısının üretilmesi için 1892’de Telkihhane-i Şahane’yi faaliyete soktu. Hamidiye Etfal Hastanesi 5 Haziran 1899’ta hastane hizmete açıldı.

Öğretmen yetiştirmeye büyük bir önem vererek her vilayette öğretmen okulu açtırdı. 9.347 ilkokul, eğitim ve öğrenime onun zamanında başladı. Tahta geçtiği yıl 250 olan rüşdiye sayısı 1909’da 919’a, 6 olan idadi sayısı 109’a çıkmıştır. İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’nin çekirdeği olan Hamidiye Ticaret Mektebi, 1884’te açılmıştır. Ayrıca 1883’de Ziraat Bankasını kurarak köylüleri tefecilerin pençelerinden kurtardı.

1882’teki fermanıyla İstanbul’da Ticaret Odamızın kurulmasına öncülük etti. Silahtarağa Santrali, Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk enerji tesisiydi.

Abdülhamit Han, yetmiş yedi yaşında 10 Şubat 1918’de rahmet-i Rahman’a kavuştu. Mekânı cennet olsun!.. Aziz hatırasını büyük bir minnet ve şükranla yâd ettiğimiz Sultan II. Abdülhamid Han’a büyük vefa borcumuz olduğunu her daim hissediyoruz.

10.02.2026
MEHMET DEVELİOĞLU